Wat zegt het percentiel?
Het percentiel laat zien hoe je baby zich verhoudt tot leeftijdsgenootjes van hetzelfde geslacht. Zit je kind op het 75e percentiel, dan zijn 75 van de 100 kinderen van dezelfde leeftijd lichter of kleiner, en 25 zwaarder of groter. Het 50e percentiel is de mediaan, de typische middenwaarde.
Een hoog of laag percentiel is op zich geen reden tot zorg; kinderen zijn nu eenmaal verschillend gebouwd. Belangrijker dan één waarde is het verloop over de tijd, dat het consultatiebureau in de groeicurve bijhoudt. In welke week je zit tijdens de zwangerschap zie je met de weken-rekenaar.
Wat is het normale gebied?
Als normaal gebied geldt de ruimte tussen de 3e en het 97e percentiel. 94 van de 100 gezonde kinderen vallen daarbinnen. Waarden net erboven of eronder zijn vaak gewoon aanleg: slanke ouders krijgen vaak slanke kinderen, grote ouders vaak grote kinderen.
Een waarde onder het 3e of boven 97e percentiel betekent niet automatisch een probleem. Het is een reden om er bij de volgende afspraak naar te vragen, zeker als de lijn ineens afbuigt of steil stijgt. Hoe groot je baby tijdens de zwangerschap ongeveer is, laat de babygrootte per week zien.
Verloop is belangrijker dan één meting
Een losse meetwaarde zegt weinig. Wat het consultatiebureau vooral volgt, is het verloop van de groeicurve. Een baby die stabiel op het 25e percentiel groeit, is gezond. Een baby die van de 75e ineens naar de 25e zakt, verdient uitleg, ook al is de 25e op zich normaal.
Op het consultatiebureau worden gewicht, lengte en hoofdomtrek bij elk bezoek genoteerd en in de curve gezet. Zo ontstaat een persoonlijke groeilijn. Wijkt je baby af van zijn eigen trend, dan kan de jeugdarts gericht kijken.
WHO-standaard en de Nederlandse groeidiagrammen
Er zijn twee grote groeistandaarden. De WHO Child Growth Standards (2006) zijn gebaseerd op kinderen uit zes landen die onder optimale omstandigheden opgroeiden, grotendeels borstgevoed. Ze laten zien hoe kinderen onder de beste omstandigheden kunnen groeien. De oudere CDC-curven laten juist zien hoe kinderen gemiddeld groeien, inclusief flesgevoede baby's.
In Nederland gebruikt het consultatiebureau de groeidiagrammen van TNO, die voor de eerste levensjaren op de WHO-standaard leunen. Deze rekenaar gebruikt de WHO-standaard, omdat die internationaal de referentie is voor baby's van 0 tot 5 jaar.
Wanneer naar het consultatiebureau of de huisarts?
Bespreek de waarden bij het volgende bezoek als:
- je baby over meerdere metingen een percentiel overslaat (bijvoorbeeld van 50e naar 10e)
- de lijn duidelijk afbuigt of steil stijgt
- je baby onder het 3e of boven 97e percentiel ligt én het verloop ongewoon is
- je twijfelt of je baby genoeg drinkt of eet
Bij acute signalen zoals slecht drinken, sterk gewichtsverlies, aanhoudend braken of sufheid ga je meteen naar de huisarts, niet wachten tot de volgende afspraak.