23 weken

In week 23 rijpen de zintuigen en de longen van je baby verder. Het binnenoor is af, de longblaasjes beginnen zich te vormen en de botten verharden snel. Je baby beweegt steeds krachtiger en schommelt mee met jouw bewegingen. Bij jou kunnen de eerste harde buiken (voorweeën), gezwollen voeten en zwangerschapsacne opkomen. Belangrijk deze fase: blijf alert op de signalen van je bloeddruk. Een week om goed voor je lichaam te zorgen en de bewegingen te genieten.

De ontwikkeling van je baby in week 23

Met ongeveer 29 centimeter van kruin tot hiel en rond de 500 gram groeit je baby gestaag. Het binnenoor is nu volledig ontwikkeld, inclusief het evenwichtsorgaan. Je baby voelt je bewegingen en schommelt zachtjes mee als je loopt, zit of je omdraait, en het gehoor rijpt verder; geluiden van buiten gaat het vanaf ongeveer week 24 horen.

De longblaasjes (alveoli), waarin later de uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide plaatsvindt, beginnen zich te vormen. Deze longrijping is een belangrijke stap; ze speelt een rol bij de overlevingskansen als een baby te vroeg geboren zou worden. De longen hebben echter nog veel weken nodig om echt klaar te zijn.

De huid is nog dun en rood. Het beschermende onderhuidse vet ontbreekt grotendeels, waardoor de bloedvaten erdoorheen schemeren. De komende weken vormt zich steeds meer vet, dat de huid voller maakt en later helpt om de lichaamstemperatuur op peil te houden.

De botten verharden snel doordat er calcium en andere mineralen worden ingebouwd. Genoeg calcium en vitamine D in jouw voeding ondersteunen die fase; zuivel, groene groente en verrijkte plantaardige alternatieven zijn goede bronnen, en je slikt de hele zwangerschap dagelijks 10 microgram vitamine D.

De spieren worden sterker en de bewegingen krachtiger en gerichter. Je baby grijpt, schopt en draait, en ontwikkelt een eigen ritme van actieve en rustige fases. Een vast bewegingspatroon ontstaat pas verderop, vanaf ongeveer week 28.

Wat er in je lichaam gebeurt

Rond deze tijd voelen sommige vrouwen de eerste harde buiken, de voorweeën of Braxton-Hicks. Je buik trekt dan even kort hard. Ze zijn onregelmatig, meestal pijnloos en bereiden de baarmoeder voor op de bevalling. Anders dan echte weeën komen ze niet in een vast, oplopend ritme. Worden de harde buiken regelmatig, pijnlijk of gaan ze gepaard met bloedverlies of vochtverlies, bel dan je verloskundige.

Door het toegenomen bloedvolume en de druk op de bekkenvaten kan vocht in je benen en voeten zakken, zeker aan het eind van de dag. Je benen omhoog leggen, regelmatig bewegen en steunkousen voor zwangeren verlichten dat. Wat gelijkmatige zwelling is normaal.

Hormonen kunnen je talgproductie aanjagen, wat zwangerschapsacne kan geven. Gebruik milde, parfumvrije verzorging zonder vitamine A-zuur (retinoiden). Wil je een sterker middel, bespreek dat dan eerst met je verloskundige of huisarts, want niet alles is veilig in de zwangerschap.

Belangrijk in deze fase: blijf alert op de signalen van een te hoge bloeddruk. Plotse zwelling van je gezicht of handen, hoofdpijn met sterretjes zien of pijn boven in je buik kan wijzen op zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie). Laat dan dezelfde dag je bloeddruk en urine controleren. Je verloskundige meet je bloeddruk bij elke controle en kan je urine op eiwit nakijken.

Je bloedvolume blijft stijgen, wat soms duizeligheid geeft bij snel opstaan en je ijzerbehoefte verhoogt. Drink genoeg, eet ijzerrijk (vlees, linzen, volkoren) gecombineerd met vitamine C, en kom rustig overeind. Je verloskundige bepaalt je Hb bij het eerste bloedonderzoek en rond 30 weken.

De bewegingen worden steeds duidelijker voelbaar. Je leert wanneer je baby actief is. Voel je later een duidelijke afname of verandering van de bewegingen, bel dan altijd je verloskundige, ook 's nachts.

Deze week in focus: voorweeën en je bloeddruk

Voorweeën horen bij de zwangerschap en zijn meestal onschuldig. Je herkent ze aan een buik die kort hard wordt en daarna weer ontspant, zonder vast ritme en zonder toenemende pijn. Ze kunnen vaker komen bij inspanning, een volle blaas of uitdroging; rust en wat drinken laten ze meestal weer zakken.

Het is belangrijk om voorweeën te leren onderscheiden van echte weeën en van vroegtijdige weeën. Echte weeën komen in een regelmatig, oplopend ritme, worden langer en sterker en zakken niet met rust. Heb je vóór week 37 regelmatige, pijnlijke weeën, bloedverlies of het gevoel dat je vliezen breken, neem dan direct contact op met je verloskundige.

Minstens zo belangrijk is alertheid op je bloeddruk. Zwangerschapsvergiftiging kan zich aankondigen met plotse zwelling, hoofdpijn die niet weggaat, sterretjes of vlekken zien, of pijn hoog in je buik. Wacht dan niet af, maar laat dezelfde dag je bloeddruk en urine controleren. Deze controle hoort sowieso bij elke afspraak met je verloskundige.

Blijf verder goed voor jezelf zorgen: gevarieerd eten met genoeg calcium, vitamine D en ijzer, voldoende drinken, bewuste rust en zachte beweging. Houd je aan de veilige-voedingsadviezen en slik dagelijks 10 microgram vitamine D.

Wat je emotioneel kunt verwachten

De duidelijker wordende bewegingen en de eerste harde buiken maken de bevalling tastbaarder. Voor sommige ouders brengt dat voorpret, voor anderen ook spanning. Beide mogen er zijn. Praat erover met je partner of je verloskundige.

Het kan helpen om je vast te verdiepen in de bevalling, bijvoorbeeld via een zwangerschapscursus. Goede informatie haalt veel onzekerheid weg en helpt om voorweeën, echte weeën en alarmsignalen uit elkaar te houden.

Gun jezelf rust en kleine momenten voor jezelf. Voel je je langere tijd somber, angstig of overweldigd, bespreek dat dan met je verloskundige of huisarts; daar is alle ruimte voor.