24 weken

Week 24 is een belangrijke mijlpaal in de longontwikkeling: de longblaasjes maken de eerste surfactant aan. Je baby hoort nu geluiden van buiten en de huid wordt langzaam roziger. Bij jou staat de baarmoeder boven je navel, kunnen er harde buiken (voorweeën) opkomen en valt rond deze periode het venster voor een glucosetest als die voor jou nodig is. Het is ook de week waarin een baby bij een eventuele vroeggeboorte met intensieve zorg een eerste kans heeft. Een week om goed voor jezelf te zorgen en de signalen van je lichaam te kennen.

De ontwikkeling van je baby in week 24

Met ongeveer 30 centimeter van kruin tot hiel en rond de 600 gram groeit je baby gestaag. In de longen ontwikkelen de longblaasjes zich snel en begint de aanmaak van surfactant, een stof die voorkomt dat de longblaasjes samenplakken en die nodig is om straks zelf te ademen. De longen hebben nog veel weken rijping nodig, maar deze stap is belangrijk.

Onder de huid vormt zich steeds meer vet. Daardoor wordt de huid minder doorschijnend en krijgt je baby langzaam de roziger kleur van een babyhuid. Het vet helpt later ook om de lichaamstemperatuur op peil te houden.

Het gehoor werkt nu: je baby hoort geluiden van buiten en kan schrikken van een hard geluid of de hartslag versnellen. Vertrouwde stemmen, zoals die van jou en je partner, werken juist rustgevend. Zingen of voorlezen is daarom niet alleen leuk maar ook fijn voor de ontwikkeling.

De spieren en het zenuwstelsel ontwikkelen verder. Je baby beweegt krachtiger en gerichter, grijpt naar de navelstreng en krijgt soms de hik, die je als kleine ritmische schokjes kunt voelen. Een eigen ritme van actieve en rustige fases ontstaat; een vast bewegingspatroon herken je meestal pas vanaf ongeveer week 28.

Rond week 24 ligt in de zorg de grens van levensvatbaarheid: vanaf deze periode heeft een baby bij een vroeggeboorte met intensieve neonatale zorg een eerste kans op overleven. De kansen zijn rond deze week nog beperkt en sterk afhankelijk van het ziekenhuis, en er is een verhoogd risico op blijvende gevolgen. Met elke week die je baby langer in de buik blijft, nemen de vooruitzichten duidelijk toe.

Wat er in je lichaam gebeurt

De bovenkant van je baarmoeder (de fundus) staat nu ongeveer een handbreedte boven je navel. Vanaf ongeveer deze week meet je verloskundige de hoogte met de centimeter (de fundus-symfyse-afstand) en vergelijkt die met de verwachte groei van je baby.

Harde buiken kunnen vaker voorkomen. Voorweeën (Braxton-Hicks) zijn onregelmatig en meestal pijnloos; drinken en even gaan liggen laten ze meestal zakken. Let op het verschil met echte of vroegtijdige weeën: regelmatige, pijnlijke samentrekkingen vóór week 37, bloedverlies of het gevoel dat je vliezen breken, zijn een reden om direct je verloskundige te bellen.

In Nederland wordt niet iedereen standaard op zwangerschapsdiabetes getest. Heb je risicofactoren, zoals overgewicht, zwangerschapsdiabetes in een eerdere zwangerschap, een eerder groot kind of diabetes in de familie, dan biedt je verloskundige of arts tussen week 24 en 28 een glucosetest (de OGTT) aan. Vroege herkenning beschermt jou en je baby tegen complicaties. Bespreek je voorgeschiedenis open, dan kan dat op tijd geregeld worden.

Blijf alert op de signalen van een te hoge bloeddruk. Plotse zwelling van gezicht of handen, hoofdpijn met sterretjes zien of pijn boven in je buik kan wijzen op zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie). Laat dan dezelfde dag je bloeddruk en urine controleren. Je verloskundige meet je bloeddruk bij elke controle.

Je bloedvolume blijft stijgen, wat je ijzerbehoefte verhoogt en soms duizeligheid geeft bij snel opstaan. Eet ijzerrijk (vlees, linzen, volkoren) met vitamine C, drink genoeg en kom rustig overeind. Je verloskundige bepaalt je Hb bij het eerste bloedonderzoek en rond 30 weken. Slik de hele zwangerschap dagelijks 10 microgram vitamine D.

De bewegingen worden steeds duidelijker voelbaar. Je leert wanneer je baby actief is. Voel je later een duidelijke afname of verandering, bel dan altijd je verloskundige, ook 's nachts.

Deze week in focus: longrijping en levensvatbaarheid

De longen zijn een van de laatste organen die echt klaar zijn voor het leven buiten de baarmoeder. Rond week 24 begint de aanmaak van surfactant, de stof die de longblaasjes soepel houdt. Daarom geldt deze periode in de zorg als het begin van de levensvatbaarheid: vanaf ongeveer week 24 kan een te vroeg geboren baby met intensieve zorg overleven.

Het is goed om te weten dat dit geen harde, vaste grens is. Rond week 24 zijn de overlevingskansen nog beperkt en sterk afhankelijk van het ziekenhuis en de individuele situatie, met een verhoogd risico op blijvende gevolgen. Bij een dreigende vroeggeboorte wordt de zorg altijd in overleg met jou en het behandelteam afgestemd, vaak in een gespecialiseerd centrum. Elke week extra in de buik telt: de vooruitzichten verbeteren snel naarmate de zwangerschap vordert.

Daarom is het belangrijk om vroegtijdige weeën op tijd te herkennen. Bij regelmatige, pijnlijke harde buiken vóór week 37, bloedverlies, vochtverlies of een drukkend gevoel naar beneden bel je direct je verloskundige. Bij een dreigende vroeggeboorte kan in het ziekenhuis een longrijpingsspuit (corticosteroïden) gegeven worden om de longen van je baby sneller te laten rijpen.

Voor nu is er meestal niets aan de hand met af en toe een harde buik. Zorg goed voor jezelf: gevarieerd eten, genoeg drinken, bewuste rust en zachte beweging. Houd je aan de veilige-voedingsadviezen en slik dagelijks 10 microgram vitamine D.

Wat je emotioneel kunt verwachten

De gedachte aan vroeggeboorte kan spanning geven, terwijl de kans op een vroege bevalling voor de meeste vrouwen klein is. Het helpt om te weten welke signalen ertoe doen en wanneer je belt; dat geeft rust. Praat over je zorgen met je partner of je verloskundige.

Tegelijk voelt de band met je baby vaak intenser nu de bewegingen duidelijk zijn en je baby je stem hoort. Geniet bewust van die momenten en betrek je partner erbij.

Gun jezelf rust en kleine momenten voor jezelf. Voel je je langere tijd somber, angstig of overweldigd, bespreek dat dan met je verloskundige of huisarts; daar is alle ruimte voor.