25 weken

In week 25 is je baby ongeveer zo groot als een bloemkool: rond 35 centimeter en 660 gram. De neusgaatjes openen zich, de handen werken volledig en je baby herkent nu betrouwbaar je stem. Voor jou betekent het dat je buik duidelijk ronder wordt, je slaap onrustiger is en bekkenbodemtraining een vaste gewoonte mag worden. Het is ook een goed moment om je zwangerschapsverlof te gaan regelen.

De ontwikkeling van je baby in week 25

Met ongeveer 35 centimeter van kruin tot hiel en rond de 660 gram groeit je baby gestaag, vergelijkbaar met een bloemkool. De neusgaatjes, die tot nu toe met een slijmprop waren afgesloten, openen zich deze week. Je baby kan nu ademhalingsbewegingen oefenen door vruchtwater in te ademen en weer uit te stoten. Dat is goede oefening voor de longen.

De handen werken volledig en de vingers zijn los te bewegen. Veel baby's grijpen naar de navelstreng, hun voeten of hun gezicht. Ook de slikreflex is goed ontwikkeld, waardoor je baby regelmatig vruchtwater drinkt.

Het gehoor bereikt een nieuw niveau. Je baby reageert op je stem, op muziek en op harde geluiden met een snellere hartslag of meer beweging. Vertrouwde klanken werken juist rustgevend; dat is de basis van de band die voor de geboorte al ontstaat.

In de longen begint de aanmaak van surfactant langzaam op gang te komen. Die stof voorkomt dat de longblaasjes samenplakken en is nodig om straks zelf te ademen. De longen hebben nog veel weken rijping nodig. Bij een dreigende vroeggeboorte kan in het ziekenhuis een longrijpingsspuit (corticosteroïden) gegeven worden om de longen sneller te laten rijpen.

Het beenmerg neemt nu de aanmaak van bloedcellen volledig over, een taak die eerder bij de lever en de milt lag. De wervelkolom, spieren en gewrichten worden de komende weken verder versterkt en voorbereid op de belasting na de geboorte.

Wat er in je lichaam gebeurt

Veel vrouwen merken dat hun haar voller en glanzender wordt. Dat komt door het oestrogeen, dat de natuurlijke haaruitval vertraagt. Na de geboorte valt dit haar in een keer uit. Dat is normaal en herstelt zich in de eerste maanden.

Het carpaaltunnelsyndroom kan nu optreden. Vocht dat je vasthoudt drukt op een zenuw in je pols, wat tintelingen, een doof gevoel of pijn geeft. Vooral 's nachts is dat vervelend. Een polsspalk en je hand hoog leggen helpen vaak. De klachten zakken meestal vanzelf na de bevalling.

Slaapproblemen nemen toe, omdat je buik het draaien lastiger maakt en je baby actief is. Op je linkerzij liggen met een kussen tussen je knieën is het prettigst: het ontlast de holle ader en zorgt voor een betere doorbloeding van de placenta.

Het hormoon relaxine maakt je bekkenring losser, wat pijn kan geven onder in je rug of bij je schaambeen (bekkenpijn). Zachte beweging, gerichte oefeningen en eventueel een bekkenband verlichten de klachten. Bij veel pijn kan een bekkenfysiotherapeut helpen.

Je bloedvolume blijft stijgen, wat je ijzerbehoefte verhoogt. Eet ijzerrijk (vlees, linzen, volkoren, groene groente) en combineer dat met vitamine C voor een betere opname. Koffie en thee remmen die juist, dus drink die tussen de maaltijden door. Je verloskundige bepaalt je Hb bij het eerste bloedonderzoek en opnieuw rond 30 weken; een ijzersupplement is alleen nodig bij een aangetoond tekort.

De bekkenbodem verdient nu vaste aandacht. Korte dagelijkse oefeningen, bijvoorbeeld bij het tandenpoetsen of voor het slapen, versterken de spieren. Een sterke bekkenbodem ondersteunt de bevalling, verkleint de kans op ongewild urineverlies en helpt bij het herstel daarna.

Deze week in focus: bekkenbodem en longrijping

Bekkenbodemtraining mag nu een dagelijkse gewoonte worden. De bekkenbodem draagt het gewicht van je baarmoeder, baby en vruchtwater. Een goed getrainde spierlaag verkleint de kans op urineverlies, ondersteunt de bevalling en versnelt het herstel.

De techniek is eenvoudig: span de bekkenbodem gecontroleerd aan, houd een paar tellen vast en laat langzaam los. Drie sets van tien herhalingen per dag is genoeg. Belangrijk: span je buik of billen niet mee, maar stuur gericht de bekkenbodem aan. Je verloskundige of een bekkenfysiotherapeut kan je de juiste techniek laten voelen.

Tegelijk begint bij je baby de belangrijke fase van de longrijping. De longblaasjes maken surfactant aan, de stof die ze soepel houdt. Bij een dreigende vroeggeboorte krijgt een baby via jou een longrijpingsspuit, zodat de longen sneller rijpen.

Werk je, regel dan nu je zwangerschapsverlof. Je zwangerschaps- en bevallingsverlof duurt minstens zestien weken. Het zwangerschapsverlof gaat tussen zes en vier weken voor je uitgerekende datum in; je kiest zelf wanneer, maar uiterlijk vier weken van tevoren. Geef je verlofwens minstens drie weken voor de ingangsdatum door aan je werkgever. Die vraagt de uitkering voor je aan bij het UWV.

Heb je al kinderen, bereid hen dan rustig voor op de baby. Prentenboeken, gesprekken en kleine rituelen maken er iets om naar uit te kijken van. Plan bewust een-op-een-tijd voor elk kind.

Een reis is meestal tot ongeveer week 28 prima, als er geen bijzonderheden zijn. Overleg het wel met je verloskundige, neem je zwangerschapskaart mee en draag op lange vluchten steunkousen, want lang stilzitten verhoogt het risico op trombose. Beweeg regelmatig je benen.

Wat je emotioneel kunt verwachten

De voorpret groeit, terwijl de zwangerschap je dagen steeds meer bepaalt. Collega's, familie en bekenden vragen voortdurend hoe het gaat, geven ongevraagd advies of hebben iets over je buik te zeggen. Dat kan vermoeiend worden.

Geef vriendelijk maar duidelijk je grenzen aan. Je hoeft niet elke vraag te beantwoorden en niet elke tip over te nemen. Je buik en je gevoelens zijn van jou.

Ook je eigen lichaamsgevoel verandert snel. De ene vrouw geniet van de ronde buik, de ander worstelt met de veranderingen, met zwangerschapsstriemen of het toenemende gewicht. Beide reacties zijn even goed. Vermijd vergelijkingen met geregisseerde plaatjes op sociale media.

Voel je je langere tijd somber, angstig of overweldigd, bespreek dat dan met je verloskundige of huisarts. Daar is alle ruimte voor.